za film „A Chopin Competition: a short history” – statuetką z popiersiem Fryderyka Chopina
autorstwa Jacka Podlasińskiego i z motylem Lasiophila frederici z wysokich rejonów Andów w Peru,
którego profesor Tomasz Pyrcz wraz z zespołem naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego
zadedykował Fryderykowi Chopinowi w hołdzie siły Jego Talentu.
zdjęcie: Maciej Przybyszewski
SIŁA TALENTU
Trzy pytania do Andrzeja Kosowskiego
– Zastępcy Dyrektora Narodowego
Instytutu Fryderyka Chopina d.s. Muzeum i Edukacji
Ewa Kotus: Statuetka Tourist Owl dla Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina od International Tourfilm Academy za promowanie Turystyki Chopinowskiej poprzez film otworzyła nasze obchody 100 rocznicy Konkursu Chopinowskiego.
wręcza statuetkę Tourist Owl Andrzejowi Kosowskiemu – Zastępcy Dyrektora Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina ds. Muzeum i Edukacji – Uroczysta Gala 20th FilmAT Festival
zdjęcie: Maciej Przybyszewski
Przypomnijmy, Konkurs został powołany do życia przez profesora Jerzego Żurawlewa w 1927 roku, który bardzo precyzyjnie określił wymagania Konkursu, bowiem mocno podkreślił ochronę właściwej stylistyki wykonawstwa muzyki Chopina. Mówił, że aby oddać sprawiedliwość dziełom Chopina, trzeba przede wszystkim nawiązać do stylu gry samego kompozytora, które stanowiło arcydzieło sui generis, czyli arcydzieło unikalne. Bez połączenia utworów z tym typem gry, który Chopin reprezentował, nie przemawiają one pełnym głosem.
O zwycięstwo w Konkursie walczą kolejne pokolenia pianistów z całego świata, ale bardzo precyzyjne wymagania profesora dotyczące Konkursu cały czas są respektowane.
Kadr z filmu „A Chopin Competition: a short history”
Narodowy Instytut Fryderyka Chopina obejmuje opiekę nad konkursem. Młodzi pianiści szukają natchnienia w nowo otwartym przez Instytut Muzeum Fryderyka Chopina.
Kadr z filmu „A Chopin Competition: a short history”
To ogromne wyzwanie dla młodych pianistów, a mimo to podczas XIX edycji zgłosiło się aż 641 pianistek i pianistów z całego świata, wszyscy młodzi, bo przecież uczestnik nie może przekroczyć 30 lat… Narzekamy, że Internet, media społecznościowe sprowadzają nas do poziomu, mówiąc delikatnie, mocno średniego, a jednak takie wydarzenie jak Konkurs Chopinowski temu zaprzecza, czy tak nie jest?
Andrzej Kosowski: Konkurs Pianistyczny jest swoistym socjologicznym fenomenem. Przez trzy tygodnie świat jakby zatrzymuje się, by słuchać muzyki jednego kompozytora napisanej na jeden instrument. Prawie dwieście lat temu. Nawet gdyby wybudować największą na świecie filharmonię, to i tak nadal byłaby za mała, biorąc pod uwagę liczbę melomanów chętnych słuchać przesłuchań konkursowych „na żywo”. Dlatego media są naszym sprzymierzeńcem, niezależnie czy ktoś słucha muzyki Chopina w radiu czy w aplikacji. Nie wszyscy też mogą przyjechać do Europy, Polski, Warszawy. Dla nich transmisja czy późniejsza możliwość odsłuchania każdego występu jest przecież bezcenna. Media dają nam też możliwość zajrzenia za kulisy, rozmowy z uczestnikami, jurorami, krytykami, melomanami. Widzimy ten olimpijski, muzyczny znicz.
Kadr z filmu: „A Chopin Competition: a short history”
E.K. Podczas Konkursu Świat zatrzymuje się, bo uczestniczy w przesłuchaniach. Spiera się, wykonanie którego uczestnika jest najlepsze. I w tym miejscu musimy mocno podkreślić znaczenie Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, organizatora Konkursu od 2010 roku, który wykonuje ogromną pracę. Zadbał przecież o miłośników Konkursu z całego świata. W najmniejszych detalach były dopracowane możliwości uczestnictwa w tym wydarzeniu: oficjalny kanał Instytutu Chopina transmitował sesje konkursowe, przesłuchania, finały itd. Polskie Radio (Radio Dwójka) przekazywało transmisje radiowe wszystkich etapów, koncertów i relacji z Konkursu, Program TVP Kultura/TVP Kultura 2 prezentował wszystkie etapy Konkursu na żywo, zorganizował Studio Konkursu, w którym były prowadzone niezwykle ciekawe dyskusje fachowców, na stronie oficjalnej Konkursu (oraz w aplikacji mobilnej i w wersji Smart TV) były dostępne streamy przesłuchań. Cały czas był aktywny profil Instytutu Chopina na Facebooku…
Oczywiście moment ogłoszenia przez przewodniczącego jury wyników konkursu wywołał ogromną dyskusję wśród specjalistów, melomanów i wielbicieli muzyki Fryderyka Chopina, bo każdy miał przecież swojego faworyta! Ale to dobrze, prawda, to znaczy że Konkurs mocno żyje?
A.K. Gdyby wszyscy mieli ten sam gust, to chodzilibyśmy wszyscy ubrani na czarno i słuchali jednej i tej samej interpretacji Preludiów. A przecież w sztuce nie o to chodzi. Różnorodność, skrajność, odmienność to elementy konstytuujące sztukę. Każdy powinien mieć swój ulubiony utwór, swojego pewniaka do zwycięstwa i zapas złości na „niewłaściwy” wybór. Pamiętajmy, że pianistów ocenia profesjonalne jury, które musi wysłuchać wszystkich uczestników we wszystkich etapach. Na tej podstawie buduje całościową punktację. Inaczej też odbiera się muzykę w tradycyjnej sali koncertowej, z udziałem publiczności, wśród żywych emocji. Wyniki zawsze budziły skrajne komentarze, tak było w zeszłym roku i na pewno tak będzie za cztery lata.
Nad ranem 21 października 2025 roku na schodach Filharmonii Narodowej w Warszawie dyrektor Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina i dyrektor Konkursu, dr Artur Szklener, ogłosił werdykt jury XIX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina. Zwycięzcą I nagrody został amerykański pianista Eric Lu.
E.K. Z okazji 100-lecia Konkursu Chopinowskiego 21st FilmAT Festival – Międzynarodowy Festiwal Filmów Turystycznych, Dokumentów Telewizyjnych i Filmów Korporacyjnych otworzył specjalną grupę kategorii „Fryderyk Chopin i jego dziedzictwo”, aby podkreślić znaczenie filmów o Fryderyku Chopinie i wyeksponować ośrodki chopinowskie na całym świecie, które działają w sposób imponujący. I są to często, co trzeba mocno podkreślić, bardzo lokalne działania czynione z ogromnym sercem. Kategorie z tej grupy dotyczą także filmów o uczelniach, muzeach, bibliotekach, znawcach instrumentów, budowy fortepianów, o najlepszych producentach fortepianów… Ważne są także tematy symboliczne, na przykład piękny ukłon świata nauki oddany sile muzyki Fryderyka Chopina nazwaniem nowo odkrytego motyla imieniem Lasiophila frederici.
Mamy nadzieję, że przy pomocy najważniejszych Instytucji uda nam się zaprezentować filmową mapę chopinowskich miejsc na świecie. Oczywiście podczas uroczystej Gali tę prezentację musi zakończyć profesjonalny koncert jednego ze zwycięzców XIX Konkursu Chopinowskiego. A kogo Pan Dyrektor chciałby zaprosić?
A.K. Tego, który interpretuje Chopina niczym lot motyla…
E.K. Bardzo dziękuję za tę inspirującą rozmowę oraz za podzielenie się z naszymi
czytelnikami swoją wiedzą i refleksjami.